พระเทริดขนนก เป็นพระกรุเก่าแก่ที่มีชื่อเสียงและเป็นที่นิยมสะสมกันอย่างกว้างขวางในวง การนักนิยมสะสมพระเครื่องพิมพ์หนึ่งของจังหวัดเพชรบุรีและโดยทั่วไป ที่เรียกขานนามว่า "เทริดขนนก" นั้น เรียกตามลักษณะของ พระเศียรซึ่งประดับมงกุฎ ที่เรียกกันว่า "เทริด" ส่วนคำว่า "ขนนก" มาจากลักษณะที่เป็นแฉกคล้ายขนนกเสียบเรียงกัน จึงรวมเป็น "เทริดขนนก" ครับผม

พระเทริดขนนก มีการขุดค้นพบเมื่อประมาณ ปี พ.ศ.2513 ที่กรุวัดเสมาสามชั้น จ.เพชรบุรี ซึ่งปัจจุบันคือวิทยาลัยเทคโนโลยีเพชรบุรี เป็นพระเนื้อชินตะกั่วสนิมแดง มีพุทธศิลปะแบบลพบุรี ขนาดความสูงประมาณ 3.5 เซนติเมตร กว้างประมาณ 2.3 เซนติเมตร พิมพ์ด้านหน้า องค์พระประธานประทับนั่ง ขัดสมาธิราบ แสดงปางมารวิชัย เหนืออาสนะบัวเล็บช้าง มีกลีบบัวใหญ่ 3 กลีบ และกลีบแซม 2 กลีบ พระเศียรทรงเทริด ลักษณะเป็นรูปมงกุฎแบบเตี้ย มีกรอบกระบังหน้าลักษณะคล้ายขนนก ฉลองพระศอแบบสร้อยสังวาล ต้นพระพาหาทั้งสองข้างประดับพาหุรัด ส่วนพิมพ์ด้านหลัง มี 2 พิมพ์ คือ พิมพ์หลังลายผ้าและพิมพ์หลังเป็นแอ่ง

พระเทริดขนนก แบ่งออกได้เป็น 2 พิมพ์ คือ พระเทริดขนนก แบบมีซุ้มและแบบธรรมดา

- พระเทริดขนนก แบบมีซุ้ม นิยมเรียกกันว่า "พระยอดขุนพล" องค์พระประธานจะประทับนั่งภายในซุ้มเรือนแก้ว

- พระเทริดขนนก แบบธรรมดา ลอยองค์ ไม่มีปีกข้าง เข้าใจว่าเป็นการตัดกรอบพิมพ์ชิดองค์พระ จึงตัดกรอบเส้นซุ้มออกไป

พระเทริดขนนก มีพุทธคุณปรากฏเป็นเลิศในด้านแคล้วคลาดและคงกระพันชาตรี นับได้ว่าเป็นพระกรุที่มีความเก่าแก่ น่านิยมสะสมไว้สักการะพิมพ์หนึ่ง ทีเดียว แต่ต้องพิจารณากันให้ถี่ถ้วนก่อนตัดสินใจ เพราะมีการทำเทียมเลียนแบบสูงมาก

การพิจารณาพระเทริดขนนก ด้วยความที่เป็นพระเนื้อชินตะกั่ว จึงใช้หลักการพิจารณาเช่นเดียวกับพระเนื้อชินตะกั่วที่บรรจุกรุโดยทั่วไป ซึ่งมีคุณสมบัติคือส่วนใหญ่จะปรากฏ "สนิมแดง" สีแบบเปลือกมังคุดแก่หรือสีลูกหว้าสุก น้อยองค์ที่จะเป็นสีแดงเลือดนกหรือแดงปนส้ม เมื่อนำสำลีหรือผ้านิ่มๆ มาเช็ดจะเกิดความมันวาวและใส พื้นผิวขององค์พระจะมีลักษณะแห้ง บางองค์ปรากฏ "รอยปริแตกร้าว" คล้ายเส้นใยแมงมุม และเมื่อผ่านกาลเวลาเนิ่นนานก็จะปรากฏคราบไขความเก่าตามธรรม ชาติ ลักษณะเป็นไขสีขาวขุ่น ผุดออกจากเนื้อขององค์พระ บางครั้งอาจเป็นสีน้ำตาลอ่อนแซมอยู่กับสนิมแดงที่จับเกาะติดแน่นทั่วทั้ง องค์พระ ซึ่งล้างออกยากมาก

 
นอกจากนี้ จะมีคราบหินปูนเกาะติดอยู่กับองค์พระ บางองค์เกาะหนามากคล้ายขี้ตะกรัน โดยเฉพาะกรุที่มีความชื้นและน้ำท่วมถึง คราบกรวด ดิน และทรายที่ฝังทับถม เป็นคราบสีน้ำตาล แต่เมื่อนำมาล้างออกจะปรากฏองค์พระที่งดงามยิ่ง พระเทริดขนนก กรุวัดเสมาสามชั้นปรากฏคราบสนิมแดงชัดเจน ทำให้การพิจารณาธรรมชาติความเก่าขององค์พระง่ายยิ่งขึ้นครับผม

ที่มา...